A bisfenola

Laburpena

A bisfenola (BPA) plastikoak eta erretxinak sortzeko erabiltzen den substantzia kimikoa da. BPA polikarbonatoan erabiltzen da; hain zuzen, elikagaietarako ontziak, besteak beste, botilak, platerak eta kikarak egiteko erabiltzen den errendimendu handiko plastiko zurrun eta gardenean. Horrez gain, elikagai eta edarietarako ontzietako (latak, adibidez) estalki babesgarriak egiteko erabiltzen diren epoxi erretxinetan ere aurki daiteke.

BPA kantitate txikiek ontzi horietan gordetako elikagai eta edarietara migra dezakete, batez ere, ez badira behar bezala erabiltzen. 2011tik debekatuta dago osagai hori erabiltzea bularreko haurrentzako plastikozko biberoien fabrikazioan, eta 2020an paper termikoan erabiltzea ere debekatu zuten.

EFSAren arabera, A bisfenolarekiko esposizio konbinatua, dietetikoa nahiz ez-dietetikoa (hautsa, kosmetikoak eta paper termikoa), eguneko ingestio onargarriaren nahiko azpitik dago (4 µg/gorputzaren pisuaren kg/egun); eta, hortaz, ez da arriskutsua kontsumitzaileen adin talde bakar batentzat ere.

 

 

1. Zer da?

A bisfenola (BPA) plastikoak eta erretxinak sortzeko erabiltzen den substantzia kimikoa da.

BPA polikarbonatoan erabiltzen da; hain zuzen, elikagaietarako ontziak, besteak beste, botilak, platerak eta kikarak egiteko erabiltzen den errendimendu handiko plastiko zurrun eta gardenean.

Horrez gain, elikagai eta edarietarako ontzietako (latak, adibidez) estalki babesgarriak egiteko erabiltzen diren epoxi erretxinetan ere aurki daiteke.

Bestalde, elikadurarekin zerikusirik ez duten produktuak egiteko ere erabiltzen da, besteak beste: epoxi-oinarria duten pinturak, gailu medikoak, azaleren estaldurak, inprimatze-tintak (erosketa ticketetan) eta garrak atzeratzeko materialak.

2. Esposizioa

BPA kantitate txikiek ontzi horietan gordetako elikagai eta edarietara migra dezakete, batez ere, ez badira behar bezala erabiltzen.

BPArekiko giza esposizioa bide hauetatik gerta daiteke: elikagaiak, edariak eta ingurunea.

Elikagaiak

Elikagai eta edarietarako ontzietako estalki babesgarrien migrazioa dela eta

Edariak

Migrazioa edo kutsadura dela eta…

Ingurumena

Hautsa, kosmetikoak ,…

3. Giza osasuenan duen eragina

Toxikotasuna

Esperimentaziorako animaliengan eginiko ikerketen arabera, BPAren dosi altuek ondorio txarrak sor ditzakete giltzurrunetan eta gibelean. Giza osasunari begirako kezka nagusia da sistema hormonalean eragiteko gaitasuna duela, disruptore endokrino gisa.

Ugalketa- eta nerbio-sisteman, immunitate-sisteman, sistema metabolikoan eta kardiobaskularrean izan ditzakeen eraginak, baita minbizia garatzeko aukera ere, ez dira “probabletzat” hartzen gaur egun.

ERREFERENTZIA-BALIOAK

  • EFSAk BPAk sor ditzakeen ondorio kaltegarriak aztertu zituen arratoien giltzurruneko eta bularreko guruinen gainean, eta 8.960 µg/gorputzeko pisuaren kg/egun balioetako BMDL10a kalkulatu zuen giltzurrunaren batez besteko pisu erlatiboaren aldaketetarako, baina ezin izan zen BMDL10a kalkulatu bularreko guruinaren gaineko ondorioetarako.

  • BMDL10 hori oinarri hartuta, EFSAko taldeak honako eguneko ingestio onargarri hau ezarri zuen (t ‐ TDI)4 µg/gorputzeko pisuaren kg/egun.

4. Arriskuen ebaluazioa

Ondorioak

EFSAko zientzialari adituek ondorioztatu zuten, gaur egun, BPAk EZ duela arriskurik ekartzen kontsumitzaileen osasunari begira, adin talde bakar batean ere (jaiogabeak, haurtxoak eta nerabeak barne).

Esposizio konbinatua, dietetikoa nahiz ez-dietetikoa (hautsa, kosmetikoak eta paper termikoa), BPAren maila seguruaren (TDI) nahiko azpitik dago elikagaietan.

Zenbatetsitako ingestioak

Esposizio dietetikorako eta iturrien esposizio konbinaturako («esposizio agregatu» esaten zaio) zenbatespen altuenak TDIa baino 3-5 aldiz baxuagoak dira.

  • BPAren zenbatetsitako ingestio dietetikoa altuagoa izan zen 6-36 hilabeteko haurrengan (0,875 μg/gorputzeko pisuaren kg/egun arte).
  • Ugaltzeko adinean dauden emakumeek adin bereko gizonen antzeko esposizio dietetikoak izan zituzten (0,388 μg/gorputzeko pisuaren kg/egun arte).
  • Esposizio agregatu altuena nerabeena izan zen (1,449 μg/gorputzeko pisuaren kg/egun).

Ziurgabetasunak

EFSAko taldeak ziurgabetasun nabarmen bat hauteman zuen iturri ez-dietetikoetarako esposizioaren zenbatespenetan, baina zenbatespen dietetikoen inguruko ziurgabetasuna, aldiz, nahiko baxua izan zen.

5. Lege-mugak

BPA baimenduta dago elikagaietan kontaktuan egongo diren material plastikoetan (2018ko otsailaren 12ko 2018/213 Erregelamendua [EB]).

Migrazio espezifikoaren muga 0,05 mg-koa da elikagai kg bakoitzeko, eta debekatuta dago bularreko haurrentzako plastikozko biberoiak fabrikatzeko erabiltzea 2011ko ekainetik aurrera (321/2011 Erregelamendua [EB]).

6. Erreferentziak

7. Esteka interesgarriak

Eguneratze data: