Klima-aldaketa eta elikagaien segurtasuna: inpaktua nekazaritzan eta elikagaien eskuragarritasunean
FAOk bi txosten argitaratu ditu klima-aldaketak nekazaritzan eta elikagaien eskuragarritasunean duen inpaktuari eta afekzioa minimizatzeko abian jar daitezkeen neurriei buruz.
Bi agiri horietatik klima-aldaketaren eta gero eta ohikoagoak diren muturreko fenomeno atmosferikoen arazoaren dimentsioari buruzko informazio erabilgarria atera dezakegu:
Testuinguru globala
Ideia bat egiteko asmoz, nekazaritzako ekoizpena per capita % 30 igo da 1990etik 2022ra; horren ondorioz, ongarri nitrogenatuen erabilera % 40 eta plagizidena % 104 handitu dira, eta irrigatutako eremuak % 37 areagotu dira.
Hori guztia biztanleria % 30 handitu izanari aurre egiteko; 3 mila milioi pertsonak ezin dute dieta osasuntsua ordaindu eta obesitatea % 155 handitu da (2000tik 2022ra arteko datu konparatiboak).
Gero eta elikagai gehiago eta hobeagoak eskatzen diren esparru honetan, kalkulatzen da klima-aldaketak nekazaritzako munduko ekoizpena % 21 murriztu zuela 1961az geroztik
Datu horiei zifrak jarriz gero, hondamendiek eragindako nekazaritzako galerak 3,26 bilioi dolarrekoak izan dira 33 urtetan (1991-2023). Zerealen laborantza izan zen kaltetuena, 4.600 milioi tonako galera izan baitzuen; gero, hurbiletik jarraitzen diete frutek eta barazkiek (2.800 milioi tona), eta, azkenik, haragi eta esnekien 900 milioi tona galdu ziren.
| ONDORIOEN ESPARRUAK | BEREHALAKO ONDORIOAK | EPE ERTAIN ETA LUZERAKO ONDORIOAK |
|---|---|---|
| Ekoizpena |
Izakinen suntsiketa Ekoizpen-galerak Gaixotasun eta izurriengatiko presioak |
Ekoizpenaren murrizketa Ugalketa-errendimenduaren gutxitzea Estres fisiologikoa Errendimendu txikiagoak Produktuen kalitatearen murrizketa Mantenugaien eskuragarritasunaren murrizketa Produktibitate txikiagoa |
| Azpiegiturak |
Ekipo kaltetuak Prestaketa-instalazio kaltetuak Ureztatzearen/ur-horniduraren etetea Biltegiratze-instalazio kaltetuak Garraio-instalazio kaltetuak (errepideak, portuak) Energia-hornidura etetea Komunikazio-sareen/alerta goiztiarreko sistemen etetea |
Instalazioen kutsadura Prestaketako atzerapenak Hotz-katearen/beste perturbazio batzuen ondoriozko galerak Garraio-kostuen handitzea Garraio-korridore mugatuak Garraioko atzerapenak Elikagaien kaltegabetasunaren eta kalitatearen murrizketa Azpiegituraren hutsaltasuna/kolapsoa Garraio-kostuen handitzea Energiaren kostuen handitzea |
| Finantzak | Banku- eta aseguru-zerbitzuetarako sarbidea |
Krisia eta prezioen hegakortasuna Kreditu-merkatuetarako sarbidea Nekazaritzako produktuen prezioaren murrizketa Merkatuetara sartzeko mugak (kreditua) Primen igoera/aseguruetarako sarbidea |
| Intsumoak |
Hornidura-kateen perturbazioak Hazi, pentsu, ongarri, plagizida eta ekipoen erosketa |
Intsumoen eskuragarritasun/sarbide txikiagoa Intsumoen prezioaren handitzea |
| Merkatuak |
Merkatu-loturen eta instalazioen alterazioak Egikaritze-epeen ez-betetzea |
Esportazio-merkatuetarako bolumen-/koherentzia-arauak Merkatuaren/esportazioen zatiaren murrizketa |
| Gizakiak/gizartea |
Diru-sarreren murrizketa Enpleguaren murrizketa Lan-gaitasun txikiagoa Osasunaren arloko ondorioak eta gaixotasunen agerraldiak |
Elikagai nutritiboetarako erosketa-ahalmen txikiagoa Migrazioa eta aldaketa demografikoak Aukera ekonomikoen urritzea, bereziki emakumeentzat Zaintza-erantzukizunen areagotzea Elikagaien segurtasunaren eta elikagaietarako sarbidearen murrizketa Nekazaritzako ezagutza eta praktika tradizionalen galera Paisaia eta bizibide kulturalak |
| Ingurumena |
Uraren erabilgarritasuna Lurzoruaren kalitatea Habitaten suntsiketa eta biodibertsitatearen galera Arrain-populazioen migrazioa Kutsadura eta jariatzea |
Estres hidrikoa/lurpeko uren agortzea Lurzoruaren degradazioa/desertifikazioa Larreen kalitatea Urtarokoen/laboreen zikloen alterazioa Izurri eta gaixotasunengatiko infestazioak |
| Kudeaketa/gobernantza | Errekuperazioko gastuaren igoera |
Merkataritza-politikak Zergen arloko diru-bilketaren murrizketa BPGren murrizketa |
Baliabide naturalen gaineko afekzioa
Nekazaritzari buruzko txostenetako batek nabarmentzen duen beste afekzio bat uraren erabilgarritasuna da; euri-ur gezaren % 72 nekazaritzara bideratzen da, % 16 industriara eta % 12 udalerrietara. Aldiz, lurpeko urek hornitzen dute ureztatzeko erabiltzen den uraren % 25 eta erauzitako ur gezaren erdia etxeetarako erabiltzen da.
Arrantzaren gaineko afekzioa
Kalkulatu da itsasoko bero-boladek, beren kabuz, 6.600 milioi dolarreko balioa duten arrantza-galerak eragin dituztela (1985-2022 artean), munduko arrantzaren % 15i eragin diotela eta 5,6 milioi tonatik gorako ekoizpen-galerak sortu dituztela.
Klima-aldaketak izan ditzakeen ondorioak arintzeko edo horiei aurrea hartzeko neurriak
2050erako elikagaien eskaera +% 50, uraren erabilgarritasuna +% 20-30 eta energiarena +% 40 handituko dela kalkulatzen den ingurune batean, FAOren “Repercusiones de los desastres en la agricultura y la seguridad alimentaria 2025: Soluciones digitales para reducir riesgos e impactos” txostenak hainbat soluzio digital aurkezten ditu nekazaritzako elikagaien sistemen erresilientziarako.
Teknologia emergente eta ez hain emergenteek, hala nola satelite bidezko jarraipenek, adimen artifizialak, aholkularitza-zerbitzu mugikorrek eta analisi prediktiboek, gure nekazaritzako arriskuak kudeatzeko mekanismoen hedapen egokia eta eskalakoa egiten lagundu dezakete.
