Koronabirusa eta Elikagaien Segurtasuna

GOGORATU: EZ DAGO BIRUSA ELIKAGAIEN BIDEZ TRANSTIMITZEN DELA DIOEN EBIDENTZIARIK

COVID-19a (koronabirusa) elikagaien bidez transmititzen da?

Antzeko koronabirus-agerraldien esperientziek —adibidez, arnas sindrome akutu larria (SARS-CoV) eragiten duen koronabirusa, edo Ekialde Ertaineko arnas sindromea eragiten duena (MERS-CoV)— argi uzten dute ez zela elikagaiak kontsumitzearen bidezko transmisiorik egon. Gaur egun ez dago probarik koronabirus berria zentzu horretan ezberdina dela pentsatzeko.

Koronabirusek ostalari bat behar dute hazteko (animalia edo gizakia), eta ez dira elikagaietan garatzen. Elikagaiak kozinatzea nahikoa litzateke birusak hiltzeko. SARSaren kasuan, tratamendu eraginkorra da elikagaia 60 ºC-tan jartzea, gutxienez 30 minutuz.

Nola transmititzen da COVID-19a?

Koronabirusak normalean animaliengandik pertsonengana transmititzen dira, baita pertsonatik pertsonara ere. Uste da COVID-19aren jatorria animaliengan dagoela, baina ez dugu ezagutzen pertsonenganako lehen infekzioaren jatorria.

Honela transmititzen da birusa:

  •  Zuzenean, infektatutako pertsona baten gorputz-fluidoekiko kontaktuaren bidez (eztul edo doministikuen ondoriozko suspentsioko tantak).
  •  Zeharka, infektatutako pertsona baten eztul edo doministikuen ondoriozko suspentsioko tantek kutsatutako gainazalekiko edo beste edozein elementurekiko kontaktuaren bidez.

Birusak hainbat ordu biziraun ditzake gainazaletan. Etxean erabili ohi ditugun detergenteak nahikoa dira birusa hiltzeko.

2 hilabetez elikagaien gaineko kontrol ofiziala egiteko ezohiko neurriak

COVID-19aren ondoriozko osasun-krisialdiaren egungo egoera ikusita, Europako Batzordeak neurri bat argitaratu du estatu kideei elikakatearen gaineko kontrol ofizialak modu malguagoan egitea ahalbidetzeko

Hasiera batean, neurria bi hilabetez egongo da indarrean, eta aplikazioaren esperientzia aztertu ondoren berrikusiko da. Neurriak ez ditu Elikagaien Segurtasuneko funtsezko arauak aldatuko; aldiz, egoera hauek ahalbidetuko ditu:

  • Elikakatearen gaineko kontrol ofizialak, salbuespen gisa, zehazki horretarako izendatutako pertsonen bidez egin daitezke
  • Salbuespenez, halaber, laborategiak izenda daitezke kontrol ofiziala gauzatzeko, izendatutako laborategi ofizialak eskuragarri ez daudenean
  • Mugetan dokumentu elektronikoak onartuko dira, betiere jatorrizkoak albait arinen aurkezteko konpromisoa hartzen bada
  • Operadoreekiko bilera fisikoen ordez, aurrez aurrekoak ez diren bilerak egin daitezke, erabilgarri dauden teknologiak erabilita

Zer-nolako neurriak hartu behar dituzte elikagaien sektoreko langileek?

Hasteko, arnas sintomak edo sukarra dutenek etxean geratu behar dute, beren lantokira joan gabe. Halaber, etxean geratu behar dute koronabirusarekin infektatuta egon litekeen pertsonaren batekin harremanetan egon badira.

Oro har:

Eskuak askotan garbitu eta/edo gel hidroalkoholikoarekin igurtzi

Eskuekin ukitzen ditugun gainazalak gehiagotan garbitu produktu desinfektatzaileekin, bereziki pertsona batek baino gehiagok erabiltzen dituzten makinak eta tresnak

Utzi gutxienez metro eta erdi bateko tartea pertsonen artean. Gomendatzen da barrerak edo kartelak jartzea, langileek segurtasun-tarte hori errespeta dezaten

Eztul edo doministiku egitean, ahoa eta sudurra ukondoarekin edo zapi batekin estali. Gero, zapia zaborretara bota berehala. Maskara erabiltzea gomendatzen da.

Saiatu begiak, sudurra eta ahoa ez ukitzen

Edonola ere, elikagaiak manipulatzen dituzten langileek eskuak garbitu behar dituzte honako kasu hauetan:

  • lanean hasi aurretik
  • kozinatuta eta jateko prest dauden elikagaiak manipulatu aurretik
  • elikagai gordinak manipulatu edo prestatu ondoren
  • hondakinak manipulatu ondoren
  • garbiketa-lanak egin ondoren
  • komunera joan ondoren
  • zintz, doministiku edo eztul egin ondoren
  • jan, edan edo erre ondoren
  • dirua, txartelak, mugikorrak eta halakoak eskuetan izan ondoren
  • balantzak, orgak, kaxak, bilgarriak eta bestelako tresnak edo elementuak erabili ondoren, baldin eta berriki beste pertsona batek erabili dituela uste badute

Koronabirusaren aurrean jarduteko protokoloa, flotarako, nekazaritza eta abeltzaintzako ustiategietarako eta elikagaien industrietarako

Protocolo

< Koronabirusaren aurrean (COVID19) jarduteko protokoloa, flotarako, nekazaritza eta abeltzaintzako ustiategietarako eta elikagaien industrietarako

Jarduketa-protokolo honek gomendioak eta jarraibideak ematen ditu arrantza-flotarentzat, abeltzaintza-ustiategientzat eta elikagaie-industriarentzat, pertsonen osasuna babesteko eta nekazaritzako elikagaien sektoreko enpresen jarduerek aurrera egin dezaten bermatzeko. Halatan, herritarrei oinarrizko eta funtsezko zerbitzua emango zaie.

Gomendioak: Elikagaiak etxez etxeko banaketan

< Gomendioak: Elikagaiak etxez etxeko banaketan

Zerbitzu ematen jarraitzeko, ekoizleen ekonomia kaltetzea saihesteko eta elikagai freskoen xahuketa murrizteko asmoz, honako neurri hauek proposatzen ditugu etxez etxeko banaketa osasun-berme guztiekin ematen dela bermatzeko

Euskadik merkaturatze-alternatiba bat eskaintzen dio lehen sektoreari

Covid-19aren inpaktuaren aurrean, Eusko Jaurlaritzak, Hazi fundazioaren bidez eta foru-aldundien laguntzarekin, merkaturatze-alternatiba bat eskaintzen die orain itxita dauden tokiko azoketan haien ekoizpena merkaturatzen duten baserritarrei.

Ekimen horrek beste aukera batzuk osatzen ditu, hala nola nekazaritza-produktuen on line salmenta, baimendutako espazioetan egiten diren tokiko azokak, eta Euskadiko eta sasoiko elikagaiak nahi dituzten kontsumitzaileei produktu horiek hornitzea ahalbidetzen duten beste formula batzuk.

Koronabirusari buruzko Europako ikerketara bideratzeko aurrekontua areagotu da

Batzordeak H2020 programaren bidez laguntza gehigarri bat ematea onetsi du, lehentasunak indartzeko, horien artean koronabirusari buruzko ikerketa.

Eguneratze horretan egin diren aldaketen artean, 47,5 milioi euroko aurrekontu berria dago, martxoaren hasieran koronabirusaren agerraldiari aurre egiteko iragarri zen premiazko deialdia finantzatzeko. Deialdi horren bidez, 17 proiektu sustatu ziren.

Koronabirusen iraunkortasuna gainazaletan

Agente bioziden inaktibazio-estrategiak

Modu eraginkorrean inaktibatzen dira minutu batean etanolarekin (% 62-71), hidrogeno peroxidoarekin (% 0,5) edo sodio hipokloritoarekin (% 0,1).

Koronabirusen iraunkortasuna gainazaletan

9 egun iraun dezakete gainazal bizigabeetan, besteak beste metalean, beiran edo plastikoan.

Tenperatura altuagoetan (30 °C-tik gora) gutxiago irauten dute.

Nola jokatu behar dugu kontsumitzaileok elikagaiak erostean?

Ohiko erosketa-jarraibideei jarraitu behar diegu, eta gehiegizko kontsumoa saihestu behar dugu. Beharrezkoa da arduraz kontsumitzea eta benetako beharren arabera erostea. Hala, elikagaien hornidura bermatzen lagunduko dugu eta, gainera, elikagaien xahuketa saihestuko dugu.

Saltokiak ematen ari diren jarraibideei jarraitzea une oro (pertsonen arteko tartea, salmahaietarako tartea, eskularruen erabilera…).

Garrantzitsua da jende multzo handiak saihestea eta jende gutxien dagoen uneetan joatea dendetara. Beti utzi behar da 1,5-2 metroko tartea beste pertsona batzuekin.

También evitar hablar (por el móvil, por ejemplo) muy cerca de los alimentos.

Saihestu egin behar dugu, halaber, elikagaietatik oso gertu gaudenean hitz egitea (adibidez, mugikorretik).

Geure aurpegia ukitu dugula ohartzen bagara, eskularruak bota eta beste batzuk jantzi behar ditugu.

Etxera iritsitakoan, eskuak berriro garbitu behar ditugu eta elikagaiak ohiko moduan gorde/biltegiratu.

Gordinik jan behar ditugun fruta eta barazkiak urarekin garbitu behar ditugu.

< EROSKETAK ETA ELIKADURA: KORONABIRUSAREN GARAIETARAKO ZENBAIT JARRAIBIDE

Erosketak egiteko eta egin ondorengo aholkuak, baita etxera ailegatu ondoren egin behar dugunaren gaineko gomendioak

Nola elikatu behar gara etxean gauden bitartean?

1.     Kontsumitu talde guztietako elikagaiak.

2.     Murriztu ahalik eta gehien karbohidrato sinple asko duten produktu prozesatuen kontsumoa (opilak, pastelak, zukuak, etab.).

3.     Kontsumitu zuntz asko duten barazkiak, lekaleak eta frutak, hesteen mugimendua hobetzeko. Saiatu bizitza erabilgarri luzeagoa duten fruta eta barazki freskoak erosten (laranjak, mandarinak, sagarrak, platanoak, porruak, azenarioak).

4.     Kontsumitu egunean 1,5-2 litro ur, eta murriztu freskagarri azukredunen kontsumoa.

5.     Murriztu edari iratzargarrien kontsumoa; horien ordez, edan infusioak edo frutekin aromatizatutako ura.

6.     Karbohidrato konplexu ugari duten elikagaiak kontsumitzen badituzu (ogia, pasta edo arroza), aukeratu osoak.

7.     Kontsumitu produktu frijitu gutxiago eta eman lehentasuna plantxan, labean edo egosita prestatutako elikagaiei. Elikagaiak 65ºC-tan prestatu behar dira, gutxienez.

8.     Orain denbora gehiago duzunez, erabil ezazu elikagai freskoak erabiltzen dituzten errezetak familiako kideekin partekatzeko. Guraso eta aitona-amonen koilara-errezetak oso interesgarriak dira.

9.     Saiatu zizka-mizkan ez aritzen; zizka-mizkarik jatekotan, aukeratu kaloria gutxi duten eta asko asetzen duten produktuak=”10px” id=”3″]

10.  Erosketak egitean, begiratu iraungitze-datari eta kontsumo lehenetsiaren datari, elikagairik ez xahutzeko. Etxera heltzean, sartu elikagaiak bizkor hozkailu eta izozkailuan.

11.  Oro har, izan elikadura ahalik eta osasungarriena, gomendio hauetan jasota dagoen eran.

12.  Jarri arreta berezia adinekoen hidratazioari eta elikadurari: sarri eskaini behar zaie edateko zerbait, eta elikagaien ingestioa egunean 5 otordutan banatu behar da, gutxienez.

13.  Egin ariketa fisikoa etxean: hainbat plataforma dituzu horretarako, bai etxean ditugun gauzak erabiliz, bai gorputza bera erabiliz.